Αγαπητέ μαθητή, η αναφορική αντωνυμία «ὅς, ἥ, ὅ» είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα, καθώς μας βοηθά να συνδέουμε ιδέες και να δίνουμε περισσότερες πληροφορίες. Η βασική της χρήση είναι να συνδέει μια κύρια πρόταση με μια δευτερεύουσα, την αναφορική πρόταση, και να αναφέρεται σε ένα ουσιαστικό ή αντωνυμία που έχει προηγηθεί στην κύρια πρόταση. Αυτό το ουσιαστικό ή αντωνυμία ονομάζεται «αναφορικό».
Για να χρησιμοποιήσεις σωστά την αναφορική αντωνυμία, πρέπει να προσέξεις δύο βασικούς κανόνες:
1. **Συμφωνία σε γένος και αριθμό**: Η αναφορική αντωνυμία συμφωνεί ΠΑΝΤΑ με το αναφορικό της σε γένος (αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο) και σε αριθμό (ενικός, πληθυντικός). Για παράδειγμα, αν το αναφορικό είναι «ὁ ἀνήρ» (αρσενικό, ενικός), η αναφορική αντωνυμία θα είναι επίσης αρσενικού και ενικού αριθμού (π.χ. «ὅς»).
2. **Πτώση ανάλογα με τη συντακτική θέση**: Η πτώση της αναφορικής αντωνυμίας (ονομαστική, γενική, δοτική, αιτιατική) καθορίζεται από τη συντακτική της λειτουργία ΜΕΣΑ στην αναφορική πρόταση. Δηλαδή, αν μέσα στην αναφορική πρόταση η αντωνυμία είναι υποκείμενο, θα είναι σε ονομαστική. Αν είναι αντικείμενο, σε αιτιατική, κ.ο.κ. Η πτώση της δεν έχει καμία σχέση με την πτώση του αναφορικού στην κύρια πρόταση.
Ας δούμε ένα παράδειγμα: «Ὁ ἀνὴρ **ὅς** ἔρχεται». Εδώ, το αναφορικό είναι «ὁ ἀνήρ» (αρσενικό, ενικός). Η αναφορική αντωνυμία «ὅς» συμφωνεί σε γένος και αριθμό (αρσενικό, ενικός). Η πτώση της είναι ονομαστική, γιατί μέσα στην αναφορική πρόταση «ὅς ἔρχεται», το «ὅς» είναι το υποκείμενο του ρήματος «ἔρχεται». Άλλο παράδειγμα: «Τὴν γυναῖκα **ἥν** εἶδον». Το αναφορικό είναι «τὴν γυναῖκα» (θηλυκό, ενικός, αιτιατική). Η αντωνυμία «ἥν» συμφωνεί σε γένος και αριθμό (θηλυκό, ενικός). Η πτώση της είναι αιτιατική, γιατί μέσα στην αναφορική πρόταση «ἥν εἶδον», το «ἥν» είναι το αντικείμενο του ρήματος «εἶδον». Θυμήσου: γένος και αριθμός από το αναφορικό, πτώση από τη δική της πρόταση!
