Η Δήλος Συμμαχία, γνωστή και ως Α' Αθηναϊκή Συμμαχία, ιδρύθηκε το 478/477 π.Χ., αμέσως μετά το τέλος των Περσικών Πολέμων. Ο κύριος ρόλος της ήταν η κοινή άμυνα των ελληνικών πόλεων-κρατών έναντι της περσικής απειλής και η απελευθέρωση των ελληνικών πόλεων της Μικράς Ασίας που βρίσκονταν ακόμα υπό περσική κυριαρχία. Η Αθήνα, χάρη στην ισχυρή της ναυτική δύναμη και το κύρος που απέκτησε από τη νίκη της στη Σαλαμίνα, ανέλαβε ηγετικό ρόλο στην οργάνωση και τη διοίκηση της Συμμαχίας.
Αρχικά, η έδρα της Συμμαχίας ήταν το ιερό νησί της Δήλου, όπου φυλασσόταν και το κοινό ταμείο. Τα μέλη της Συμμαχίας συνεισέφεραν είτε με πλοία και πληρώματα, είτε με χρήματα (φόρο), ανάλογα με τη δύναμή τους. Αυτά τα χρήματα χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή και συντήρηση ενός κοινού στόλου, ο οποίος πραγματοποιούσε εκστρατείες εναντίον των Περσών.
Με την πάροδο του χρόνου, ο χαρακτήρας της Δήλου Συμμαχίας άρχισε να αλλάζει. Καθώς η περσική απειλή μειωνόταν, η Αθήνα άρχισε να χρησιμοποιεί τη Συμμαχία για την ενίσχυση της δικής της δύναμης και επιρροής. Το 454 π.Χ., το ταμείο μεταφέρθηκε από τη Δήλο στην Αθήνα, γεγονός που συμβόλιζε την μετατροπή της συμμαχίας σε αθηναϊκή ηγεμονία. Οι πόλεις που προσπάθησαν να αποχωρήσουν αντιμετωπίστηκαν με στρατιωτική βία. Τα χρήματα του ταμείου χρησιμοποιήθηκαν πλέον και για την ανοικοδόμηση της Αθήνας, όπως για παράδειγμα για την ανέγερση του Παρθενώνα, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια των συμμάχων. Έτσι, από μια αμυντική συμμαχία, η Δήλος Συμμαχία εξελίχθηκε σε ένα είδος αθηναϊκής αυτοκρατορίας, κάτι που τελικά συνέβαλε στην έναρξη του Πελοποννησιακού Πολέμου.
