Οι προθέσεις στα Αρχαία Ελληνικά είναι μικρές, άκλιτες λέξεις που τοποθετούνται συνήθως πριν από ένα ουσιαστικό, επίθετο ή αντωνυμία, για να προσδιορίσουν τη σχέση τους με το ρήμα ή άλλο στοιχείο της πρότασης. Εκφράζουν ποικίλες σημασίες, όπως τόπο, χρόνο, τρόπο, αιτία, σκοπό κ.ά. Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό τους είναι ότι συντάσσονται με συγκεκριμένες πτώσεις, οι οποίες καθορίζουν και τη σημασία τους.
Οι κύριες προθέσεις κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τον αριθμό των πτώσεων με τις οποίες συντάσσονται:
**1. Προθέσεις που συντάσσονται με μία μόνο πτώση:**
* **Με Γενική:**
* **ἀπό:** (απομάκρυνση, προέλευση) π.χ. ἀπὸ τῆς πόλεως (από την πόλη)
* **ἐκ/ἐξ:** (έξοδος, προέλευση) π.χ. ἐκ τῆς οἰκίας (από το σπίτι)
* **πρό:** (μπροστά, πριν) π.χ. πρὸ τῶν πυλῶν (μπροστά στις πύλες)
* **Με Δοτική:**
* **ἐν:** (μέσα σε, σε) π.χ. ἐν τῇ ἀγορᾷ (στην αγορά)
* **σύν:** (μαζί με) π.χ. σὺν τοῖς φίλοις (με τους φίλους)
* **Με Αιτιατική:**
* **εἰς/ἐς:** (προς τα μέσα, σε) π.χ. εἰς τὴν πόλιν (προς την πόλη)
**2. Προθέσεις που συντάσσονται με δύο πτώσεις:**
* **Με Γενική & Αιτιατική:**
* **διά:** (Γεν.: μέσω, αιτία / Αιτ.: λόγω, εξαιτίας) π.χ. διὰ τῆς θύρας (μέσω της πόρτας), διὰ τὴν ἀμέλειαν (λόγω της αμέλειας)
* **κατά:** (Γεν.: εναντίον, προς τα κάτω / Αιτ.: σύμφωνα με, κατά μήκος) π.χ. κατὰ τοῦ βασιλέως (εναντίον του βασιλιά), κατὰ νόμον (σύμφωνα με το νόμο)
* **μετά:** (Γεν.: μαζί με / Αιτ.: μετά) π.χ. μετὰ τῶν στρατιωτῶν (με τους στρατιώτες), μετὰ τὸν πόλεμον (μετά τον πόλεμο)
* **περί:** (Γεν.: περί, για / Αιτ.: γύρω από) π.χ. περὶ τῆς πατρίδος (για την πατρίδα), περὶ τὴν πόλιν (γύρω από την πόλη)
* **ὑπέρ:** (Γεν.: υπέρ, για χάρη / Αιτ.: πάνω από, πέρα από) π.χ. ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας (υπέρ της ελευθερίας), ὑπὲρ τὸν ποταμόν (πάνω από τον ποταμό)
**3. Προθέσεις που συντάσσονται με τρεις πτώσεις:**
* **Με Γενική, Δοτική & Αιτιατική:**
* **ἀμφί:** (Γεν.: περί / Δοτ.: γύρω από / Αιτ.: γύρω από) π.χ. ἀμφὶ τῆς πόλεως (περί της πόλης), ἀμφὶ τῷ βασιλεῖ (γύρω από τον βασιλιά), ἀμφὶ τὴν πόλιν (γύρω από την πόλη)
* **ἀνά:** (Δοτ.: πάνω σε / Αιτ.: ανά, κατά μήκος) π.χ. ἀνὰ τῷ ἵππῳ (πάνω στο άλογο), ἀνὰ πᾶσαν τὴν πόλιν (σε όλη την πόλη)
* **ἐπί:** (Γεν.: επί, πάνω σε / Δοτ.: πάνω σε, για / Αιτ.: προς, πάνω σε) π.χ. ἐπὶ τῆς γῆς (πάνω στη γη), ἐπὶ τῷ λόφῳ (πάνω στο λόφο), ἐπὶ τὴν θάλασσαν (προς τη θάλασσα)
* **παρά:** (Γεν.: από, κοντά σε / Δοτ.: κοντά σε / Αιτ.: παρά, δίπλα σε) π.χ. παρὰ τοῦ διδασκάλου (από τον δάσκαλο), παρὰ τῷ βασιλεῖ (κοντά στο βασιλιά), παρὰ τὸν ποταμόν (δίπλα στον ποταμό)
* **πρός:** (Γεν.: προς όφελος, από / Δοτ.: κοντά σε / Αιτ.: προς, ενάντια) π.χ. πρὸς τῆς πόλεως (προς όφελος της πόλης), πρὸς τῷ τείχει (κοντά στο τείχος), πρὸς τὸν οἶκον (προς το σπίτι)
* **ὑπό:** (Γεν.: από, κάτω από / Δοτ.: κάτω από / Αιτ.: κάτω από, προς τα κάτω) π.χ. ὑπὸ τῶν πολεμίων (από τους εχθρούς), ὑπὸ τῇ γῇ (κάτω από τη γη), ὑπὸ τὸν λόφον (προς τα κάτω από το λόφο)
Η κατανόηση της σύνταξης των προθέσεων είναι κρίσιμη για τη σωστή ερμηνεία των αρχαίων ελληνικών κειμένων.
