Στη χημεία, η οξείδωση και η αναγωγή είναι δύο θεμελιώδεις διαδικασίες που συμβαίνουν ταυτόχρονα σε αυτό που ονομάζουμε αντιδράσεις οξειδοαναγωγής ή redox αντιδράσεις. Είναι ουσιαστικά η μεταφορά ηλεκτρονίων μεταξύ ατόμων, ιόντων ή μορίων.
**Οξείδωση** είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα άτομο, ιόν ή μόριο χάνει ηλεκτρόνια. Όταν συμβαίνει οξείδωση, ο αριθμός οξείδωσης του στοιχείου αυξάνεται. Ιστορικά, ο όρος αναφερόταν στην αντίδραση με το οξυγόνο (π.χ., σκούριασμα του σιδήρου), αλλά πλέον έχει γενικευτεί. Ένα στοιχείο μπορεί επίσης να οξειδωθεί αν χάσει υδρογόνο ή αν αυξηθεί ο αριθμός οξείδωσής του. Το σώμα που οξειδώνεται ονομάζεται αναγωγικό μέσο, επειδή προκαλεί την αναγωγή ενός άλλου σώματος.
**Αναγωγή** είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα άτομο, ιόν ή μόριο κερδίζει ηλεκτρόνια. Όταν συμβαίνει αναγωγή, ο αριθμός οξείδωσης του στοιχείου μειώνεται. Αντίθετα με την οξείδωση, η αναγωγή αρχικά σήμαινε την αφαίρεση οξυγόνου από μια ένωση. Σήμερα, περιλαμβάνει κάθε διεργασία όπου ένα στοιχείο κερδίζει υδρογόνο ή μειώνεται ο αριθμός οξείδωσής του. Το σώμα που ανάγεται ονομάζεται οξειδωτικό μέσο, επειδή προκαλεί την οξείδωση ενός άλλου σώματος.
Είναι ζωτικής σημασίας να θυμόμαστε ότι η οξείδωση και η αναγωγή συμβαίνουν πάντα μαζί. Δεν μπορεί να υπάρξει απώλεια ηλεκτρονίων (οξείδωση) χωρίς να υπάρξει και κέρδος ηλεκτρονίων (αναγωγή) από κάποιο άλλο σώμα. Για παράδειγμα, στην αντίδραση του νατρίου με το χλώριο για να σχηματιστεί χλωριούχο νάτριο (2Na + Cl₂ → 2NaCl), το νάτριο οξειδώνεται χάνοντας ηλεκτρόνια, ενώ το χλώριο ανάγεται κερδίζοντας αυτά τα ηλεκτρόνια. Αυτές οι αντιδράσεις είναι πανταχού παρούσες, από την παραγωγή ενέργειας στα κύτταρά μας μέχρι τη διάβρωση των μετάλλων.
