Η αντίδραση οξέος και βάσης είναι μια θεμελιώδης χημική αντίδραση, γνωστή και ως αντίδραση εξουδετέρωσης. Σε αυτή την αντίδραση, ένα οξύ και μια βάση αντιδρούν μεταξύ τους για να σχηματίσουν ένα άλας και νερό. Αυτό συμβαίνει επειδή το οξύ παρέχει ιόντα υδρογόνου (H⁺) και η βάση παρέχει ιόντα υδροξυλίου (OH⁻) (στην περίπτωση των βάσεων κατά Arrhenius) ή δέχεται ιόντα υδρογόνου (κατά Brønsted-Lowry).
Πιο συγκεκριμένα, κατά την αντίδραση, τα ιόντα H⁺ από το οξύ και τα ιόντα OH⁻ από τη βάση συνδυάζονται για να σχηματίσουν μόρια νερού (H₂O). Αυτή η διαδικασία «εξουδετερώνει» τις όξινες και βασικές ιδιότητες των αρχικών ουσιών. Ταυτόχρονα, το θετικά φορτισμένο κατιόν που απομένει από τη βάση και το αρνητικά φορτισμένο ανιόν που απομένει από το οξύ ενώνονται για να σχηματίσουν μια ιοντική ένωση, η οποία είναι το άλας.
Για παράδειγμα, στην αντίδραση μεταξύ υδροχλωρικού οξέος (HCl) και υδροξειδίου του νατρίου (NaOH):
HCl(aq) + NaOH(aq) → NaCl(aq) + H₂O(l)
Εδώ, το HCl διασπάται σε H⁺ και Cl⁻, ενώ το NaOH σε Na⁺ και OH⁻. Τα ιόντα H⁺ και OH⁻ συνδυάζονται για να σχηματίσουν H₂O. Ταυτόχρονα, το κατιόν Na⁺ από τη βάση και το ανιόν Cl⁻ από το οξύ ενώνονται για να σχηματίσουν το χλωριούχο νάτριο (NaCl), το οποίο είναι ένα άλας. Το NaCl είναι ένα κοινό άλας, γνωστό και ως επιτραπέζιο αλάτι. Η αντίδραση αυτή απεικονίζει σαφώς τον τρόπο με τον οποίο τα άλατα προκύπτουν ως προϊόντα της εξουδετέρωσης.
