Η αρχαία Σπάρτη διέθετε μια εξαιρετικά αυστηρή και ιεραρχική κοινωνική δομή, οργανωμένη σαν μια πυραμίδα, η οποία ήταν θεμελιώδης για τη διατήρηση της στρατιωτικής της ισχύος και της εσωτερικής τάξης. Αυτή η μοναδική οργάνωση χώριζε τους κατοίκους σε τρεις κύριες τάξεις, καθεμία με συγκεκριμένα δικαιώματα, υποχρεώσεις και ρόλο στην πόλη-κράτος.
Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκονταν οι **Σπαρτιάτες** ή «Όμοιοι». Αυτοί ήταν οι πλήρεις πολίτες της Σπάρτης, οι οποίοι είχαν υποχρεωτικά ολοκληρώσει την περίφημη «αγωγή», ένα σκληρό σύστημα στρατιωτικής εκπαίδευσης από την παιδική ηλικία. Μόνο οι Σπαρτιάτες είχαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα, συμμετείχαν στις συνελεύσεις (Απέλλα) και τη Γερουσία, και ήταν οι ιδιοκτήτες της γης. Η ζωή τους ήταν αποκλειστικά αφιερωμένη στον στρατό και την πόλη, απαλλαγμένοι από οικονομικές δραστηριότητες.
Αμέσως μετά τους Σπαρτιάτες, στο μεσαίο επίπεδο, βρίσκονταν οι **Περίοικοι**. Το όνομά τους σημαίνει «αυτοί που κατοικούν γύρω» από τη Σπάρτη, στις περιοχές της Λακωνίας. Ήταν ελεύθεροι άνθρωποι, αλλά δεν διέθεταν πολιτικά δικαιώματα. Οι Περίοικοι ασχολούνταν με το εμπόριο, τη χειροτεχνία και τη γεωργία, αποτελώντας τη ραχοκοκαλιά της σπαρτιατικής οικονομίας, καθώς οι Σπαρτιάτες απείχαν από αυτές τις δραστηριότητες. Επίσης, υπηρετούσαν στον σπαρτιατικό στρατό ως οπλίτες.
Στη βάση της πυραμίδας, και αποτελώντας τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού, ήταν οι **Είλωτες**. Αυτοί δεν ήταν ιδιωτικοί δούλοι, αλλά ανήκαν στο σπαρτιατικό κράτος. Ήταν οι αρχικοί κάτοικοι της Λακωνίας και της Μεσσηνίας που είχαν υποταχθεί από τους Σπαρτιάτες. Οι Είλωτες καλλιεργούσαν τη γη των Σπαρτιατών, τους παρείχαν τρόφιμα και ήταν υποχρεωμένοι να τους υπηρετούν. Η ζωή τους ήταν εξαιρετικά δύσκολη και καταπιεστική, με τους Σπαρτιάτες να διατηρούν συνεχή επαγρύπνηση λόγω του φόβου των εξεγέρσεων.
Αυτή η αυστηρή ιεραρχία ήταν ζωτικής σημασίας για τη Σπάρτη, επιτρέποντας στους σχετικά λίγους Σπαρτιάτες να διατηρούν τον έλεγχο επί των πολύ περισσότερων Ειλώτων και να διασφαλίζουν την εσωτερική σταθερότητα και την αμυντική τους ικανότητα. Ολόκληρη η κοινωνία ήταν προσανατολισμένη στην πειθαρχία και τη στρατιωτική ετοιμότητα.