Η ελληνική αποικιοκρατία, ή Μεγάλος Ελληνικός Αποικισμός, αναφέρεται στην περίοδο από τον 8ο έως τον 6ο αιώνα π.Χ., κατά την οποία πολλές ελληνικές πόλεις-κράτη ίδρυσαν νέες πόλεις (αποικίες) σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου. Δεν πρόκειται για κατάκτηση εδαφών με τη σημερινή έννοια, αλλά για τη μετανάστευση πληθυσμών και την ίδρυση ανεξάρτητων, νέων πόλεων που διατηρούσαν όμως στενούς δεσμούς με τη μητρόπολη (την πόλη που τις ίδρυσε).
Οι λόγοι που οδήγησαν τους Έλληνες στον αποικισμό ήταν πολλοί και σύνθετοι:
1. **Οικονομικοί Λόγοι**: Ο σημαντικότερος λόγος ήταν η «στενοχωρία», δηλαδή η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης στην κυρίως Ελλάδα λόγω της αύξησης του πληθυσμού. Οι νέες αποικίες προσέφεραν εύφορα εδάφη. Επίσης, η ανάπτυξη του εμπορίου έκανε αναγκαία την αναζήτηση νέων αγορών για τα ελληνικά προϊόντα και την εξασφάλιση πρώτων υλών, όπως μέταλλα και σιτηρά, που δεν υπήρχαν σε επάρκεια στην Ελλάδα.
2. **Κοινωνικοί Λόγοι**: Οι κοινωνικές ανισότητες και οι συγκρούσεις μεταξύ των κοινωνικών τάξεων (π.χ., αριστοκρατών και φτωχών αγροτών) οδήγησαν συχνά στην αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης σε νέα εδάφη. Οι ηττημένες ή δυσαρεστημένες ομάδες συχνά επέλεγαν να μεταναστεύσουν και να ιδρύσουν μια νέα πόλη.
3. **Πολιτικοί Λόγοι**: Οι εσωτερικές πολιτικές αναταραχές και οι αγώνες για την εξουσία μέσα στις πόλεις-κράτη ανάγκαζαν κάποιες ομάδες να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Η ίδρυση αποικιών αποτελούσε επίσης έναν τρόπο για τις μητροπόλεις να επεκτείνουν την επιρροή τους και να διασφαλίσουν στρατηγικά σημεία.
Οι αποικίες αναπτύχθηκαν γρήγορα, μεταδίδοντας τον ελληνικό πολιτισμό, τη γλώσσα και τα πολιτικά συστήματα σε όλη τη Μεσόγειο, ενώ παράλληλα συνέβαλαν στην οικονομική ανάπτυξη της μητροπολιτικής Ελλάδας.
