Ο τονισμός στην ελληνική γλώσσα είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι που καθορίζει την προφορά και συχνά το νόημα των λέξεων. Για να κατανοήσουμε τη διαφορά μεταξύ μονοσύλλαβων και δισύλλαβων λέξεων στον τονισμό, πρέπει πρώτα να ορίσουμε τι είναι η κάθε κατηγορία.
**Μονοσύλλαβες λέξεις** είναι αυτές που αποτελούνται από μία μόνο συλλαβή. Ο γενικός κανόνας για τις μονοσύλλαβες λέξεις είναι ότι **δεν τονίζονται**. Αυτό σημαίνει ότι δεν βάζουμε τόνο πάνω τους, ακόμα κι αν τις προφέρουμε με έμφαση. Παραδείγματα τέτοιων λέξεων είναι: «ναι», «όχι», «και», «με», «σε», «για», «πως» (ως σύνδεσμος), «που» (ως αναφορική αντωνυμία).
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα, ο λεγόμενος **διακριτικός τόνος**. Αυτός ο τόνος χρησιμοποιείται σε ορισμένες μονοσύλλαβες λέξεις για να τις ξεχωρίσει από άλλες λέξεις που γράφονται ακριβώς το ίδιο, αλλά έχουν διαφορετική σημασία ή λειτουργία. Τα πιο συνηθισμένα παραδείγματα είναι:
* **πού** (ερωτηματικό επίρρημα, π.χ. «Πού πας;») σε αντιδιαστολή με το **που** (αναφορική αντωνυμία ή σύνδεσμος, π.χ. «Το παιδί που παίζει»).
* **πώς** (ερωτηματικό ή τροπικό επίρρημα, π.χ. «Πώς είσαι;») σε αντιδιαστολή με το **πως** (σύνδεσμος, π.χ. «Είπε πως θα έρθει»).
* **ή** (διαζευκτικός σύνδεσμος, π.χ. «Θέλεις καφέ ή τσάι;») σε αντιδιαστολή με το **η** (άρθρο, π.χ. «η γάτα»). (Σημείωση: Ο διακριτικός τόνος στο «ή» καταργήθηκε με την απλοποίηση του τονικού συστήματος, αλλά είναι καλό να το γνωρίζεις).
**Δισύλλαβες λέξεις** είναι αυτές που αποτελούνται από δύο συλλαβές. Ο κανόνας για τις δισύλλαβες λέξεις είναι ότι **τονίζονται πάντα**. Ο τόνος μπαίνει υποχρεωτικά είτε στην πρώτη είτε στη δεύτερη (τελευταία) συλλαβή. Η θέση του τόνου καθορίζεται από την προφορά της λέξης. Παραδείγματα δισύλλαβων λέξεων είναι: «γά-τα» (τόνος στην πρώτη), «πό-δι» (τόνος στην πρώτη), «νε-ρό» (τόνος στη δεύτερη), «παι-δί» (τόνος στη δεύτερη), «φω-τιά» (τόνος στη δεύτερη).
**Η βασική διαφορά, λοιπόν, είναι ότι οι μονοσύλλαβες λέξεις δεν τονίζονται (εκτός από τις ελάχιστες περιπτώσεις του διακριτικού τόνου), ενώ οι δισύλλαβες λέξεις τονίζονται πάντα σε μία από τις δύο συλλαβές τους.**
