Η λέξη «δημοκρατία» είναι μια σύνθετη λέξη που προέρχεται από την αρχαία ελληνική γλώσσα και αποτελείται από δύο συνθετικά: το «δῆμος» και το «κράτος».
Το πρώτο συνθετικό, «δῆμος», είχε αρχικά την έννοια του «μοίρα», «μερίδιο γης» ή «περιοχή». Στη συνέχεια, εξελίχθηκε για να σημαίνει τον «συγκεντρωμένο λαό» ή το «σύνολο των πολιτών» μιας πόλης-κράτους, δηλαδή τους ελεύθερους άνδρες πολίτες που είχαν δικαίωμα συμμετοχής στα κοινά. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι στην αρχαία Αθήνα, ο «δῆμος» δεν περιλάμβανε γυναίκες, δούλους ή μετοίκους.
Το δεύτερο συνθετικό, «κράτος», σημαίνει «δύναμη», «εξουσία», «κυριαρχία» ή «ισχύς».
Συνδυάζοντας αυτά τα δύο συνθετικά, η λέξη «δημοκρατία» κυριολεκτικά σημαίνει «η εξουσία του λαού» ή «η κυριαρχία του δήμου». Αυτή η έννοια περιγράφει ένα πολιτικό σύστημα στο οποίο η ανώτατη εξουσία ασκείται από τους πολίτες, είτε άμεσα (όπως στην αρχαία Αθήνα, όπου οι πολίτες συμμετείχαν στην Εκκλησία του Δήμου) είτε έμμεσα, μέσω εκλεγμένων αντιπροσώπων (όπως στις σύγχρονες δημοκρατίες).
Η δημοκρατία ως πολίτευμα αναπτύχθηκε στην αρχαία Αθήνα, με σημαντικούς σταθμούς τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη (508/7 π.Χ.) και την ακμή της κατά την εποχή του Περικλή. Η βασική της αρχή είναι ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται από την πλειοψηφία των πολιτών ή των εκπροσώπων τους, διασφαλίζοντας την ισότητα και την ελευθερία. Σήμερα, η δημοκρατία παραμένει ένα από τα πιο διαδεδομένα πολιτεύματα παγκοσμίως, αν και η μορφή και η εφαρμογή της μπορεί να διαφέρουν.
