Αγαπητέ μαθητή, ο σχηματισμός του Ενεστώτα και του Παρατατικού στα αρχαία ελληνικά ρήματα ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες που είναι σχετικά απλοί, ειδικά για τα ομαλά ρήματα. Ας τους δούμε βήμα προς βήμα.
Ο Ενεστώτας σχηματίζεται από το ρηματικό θέμα, στο οποίο προστίθεται το θεματικό φωνήεν (συνήθως -ο- ή -ε-) και στη συνέχεια οι προσωπικές καταλήξεις. Για παράδειγμα, στο ρήμα «λύω», το ρηματικό θέμα είναι «λυ-». Στον Ενεστώτα, παίρνουμε το θέμα «λυ-», προσθέτουμε το θεματικό φωνήεν (-ο-/-ε-) και τις καταλήξεις. Έτσι έχουμε: λύ-ο-μεν, λύ-ε-τε, λύ-ου-σι(ν). Οι καταλήξεις διαφέρουν για την ενεργητική και τη μέση/παθητική φωνή.
Ο Παρατατικός, ως χρόνος του παρελθόντος, σχηματίζεται με την προσθήκη αύξησης στην αρχή του ρήματος, πριν από το ρηματικό θέμα. Η αύξηση μπορεί να είναι συλλαβική (π.χ. έ-λυον) ή χρονική (όταν το ρήμα αρχίζει από φωνήεν, π.χ. άγω -> ήγον). Μετά την αύξηση, ακολουθεί το ρηματικό θέμα, το θεματικό φωνήεν (-ο-/-ε-) και οι προσωπικές καταλήξεις του Παρατατικού, οι οποίες είναι διαφορετικές από αυτές του Ενεστώτα, αλλά συγγενικές. Για παράδειγμα, στο ρήμα «λύω», ο Παρατατικός είναι έ-λυ-ο-ν, έ-λυ-ε-ς, έ-λυ-ε(ν), έ-λυ-ο-μεν, έ-λυ-ε-τε, έ-λυ-ο-ν. Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι η αύξηση είναι το βασικό χαρακτηριστικό των ιστορικών χρόνων, όπως ο Παρατατικός.
