Το κύτταρο αποτελεί τη θεμελιώδη μονάδα δομής και λειτουργίας όλων των ζωντανών οργανισμών, από τα απλούστερα βακτήρια μέχρι τους πολυπλοκότερους ανθρώπους. Είναι μια μικροσκοπική, αυτόνομη μονάδα που εκτελεί όλες τις βασικές λειτουργίες της ζωής. Κάθε κύτταρο περιβάλλεται από μια κυτταρική μεμβράνη που το προστατεύει και ρυθμίζει την είσοδο/έξοδο ουσιών, περιέχει κυτταρόπλασμα (ένα ζελέδες υγρό που γεμίζει το εσωτερικό του) και διαθέτει γενετικό υλικό (DNA) με όλες τις πληροφορίες για τη λειτουργία και αναπαραγωγή του.
Τα κύτταρα διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τα προκαρυωτικά και τα ευκαρυωτικά. Τα προκαρυωτικά κύτταρα είναι τα πιο αρχαία και απλά. Η ονομασία τους σημαίνει «πριν τον πυρήνα» και το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η απουσία πραγματικού πυρήνα. Το γενετικό τους υλικό (συνήθως ένα κυκλικό μόριο DNA) βρίσκεται ελεύθερο στο κυτταρόπλασμα, σε μια περιοχή που ονομάζεται πυρηνοειδές, χωρίς να περιβάλλεται από μεμβράνη. Επιπλέον, τα προκαρυωτικά κύτταρα στερούνται οργανιδίων που περιβάλλονται από μεμβράνη, όπως μιτοχόνδρια ή ενδοπλασματικό δίκτυο. Παραδείγματα προκαρυωτικών οργανισμών είναι τα βακτήρια και τα αρχαία.
Αντίθετα, τα ευκαρυωτικά κύτταρα είναι πιο πολύπλοκα και εξελιγμένα. Η ονομασία τους σημαίνει «αληθινός πυρήνας» και το βασικό τους χαρακτηριστικό είναι η ύπαρξη ενός καλά καθορισμένου πυρήνα, ο οποίος περιβάλλεται από πυρηνική μεμβράνη και φιλοξενεί το γενετικό υλικό (DNA). Εκτός από τον πυρήνα, τα ευκαρυωτικά κύτταρα διαθέτουν πληθώρα οργανιδίων με μεμβράνη, όπως τα μιτοχόνδρια (εργοστάσια ενέργειας), το ενδοπλασματικό δίκτυο, τη συσκευή Golgi, τα λυσοσώματα και τους χλωροπλάστες (στα φυτά), καθένα από τα οποία επιτελεί εξειδικευμένες λειτουργίες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα κύτταρα των φυτών, των ζώων, των μυκήτων και των πρωτίστων.
Συνοψίζοντας, οι βασικές διαφορές εντοπίζονται στον πυρήνα (απουσία στα προκαρυωτικά, παρουσία στα ευκαρυωτικά), στα οργανίδια με μεμβράνη (απουσία στα προκαρυωτικά, πληθώρα στα ευκαρυωτικά) και στο μέγεθος/πολυπλοκότητα (τα προκαρυωτικά είναι μικρότερα και απλούστερα, ενώ τα ευκαρυωτικά μεγαλύτερα και πιο περίπλοκα). Αυτές οι δομικές διαφορές αντικατοπτρίζουν διαφορετικά επίπεδα οργάνωσης και λειτουργικότητας, επιτρέποντας στα ευκαρυωτικά κύτταρα να σχηματίζουν πολυκύτταρους οργανισμούς με εξειδικευμένους ιστούς.