Οι μονοσύλλαβες και οι δισύλλαβες λέξεις έχουν διαφορετικούς κανόνες στον τονισμό τους στα Νέα Ελληνικά, κάτι που είναι σημαντικό να κατανοήσεις.
Οι **μονοσύλλαβες λέξεις** είναι αυτές που αποτελούνται από μία μόνο συλλαβή. Ο γενικός κανόνας για αυτές τις λέξεις είναι ότι **δεν τονίζονται**. Αυτό σημαίνει ότι δεν βάζουμε τονικό σημάδι (οξεία) πάνω τους. Παραδείγματα τέτοιων λέξεων είναι: "και", "με", "σε", "να", "θα", "ως", "πως", "αν", "μη", "που" (σύνδεσμος).
Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις σε αυτόν τον κανόνα, οι οποίες ονομάζονται **διακριτικός τόνος**. Ο διακριτικός τόνος χρησιμοποιείται για να ξεχωρίσουμε δύο λέξεις που γράφονται το ίδιο αλλά έχουν διαφορετική σημασία και γραμματική λειτουργία. Τα πιο συνηθισμένα παραδείγματα είναι: "πού" (ερωτηματικό/αναφορικό επίρρημα τόπου) έναντι "που" (σύνδεσμος), "πώς" (ερωτηματικό/αναφορικό επίρρημα τρόπου) έναντι "πως" (σύνδεσμος), και "ή" (διαζευκτικός σύνδεσμος) έναντι "η" (οριστικό άρθρο).
Οι **δισύλλαβες λέξεις** είναι αυτές που αποτελούνται από δύο συλλαβές. Σε αντίθεση με τις μονοσύλλαβες, οι δισύλλαβες λέξεις **τονίζονται πάντα**. Ο τόνος μπορεί να πέσει είτε στην πρώτη είτε στη δεύτερη συλλαβή από το τέλος. Παραδείγματα δισύλλαβων λέξεων με τονισμό στην πρώτη συλλαβή: "άνθος", "πόρτα", "γάτα", "μέσα". Παραδείγματα δισύλλαβων λέξεων με τονισμό στη δεύτερη συλλαβή: "παιδί", "μαμά", "ζωή", "πολύ".
Η βασική διαφορά, λοιπόν, είναι ότι οι μονοσύλλαβες λέξεις δεν τονίζονται εκτός από συγκεκριμένες περιπτώσεις διακριτικού τόνου, ενώ οι δισύλλαβες λέξεις τονίζονται πάντα σε μία από τις δύο συλλαβές τους. Η γνώση αυτών των κανόνων είναι καθοριστική για τη σωστή γραφή και ανάγνωση των ελληνικών.