Η θέση της γυναίκας στο Βυζάντιο ήταν ένα σύνθετο ζήτημα, διαμορφωμένο από ένα μείγμα ρωμαϊκού δικαίου, χριστιανικής διδασκαλίας και κοινωνικών εθίμων που εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια της χιλιετούς ιστορίας της αυτοκρατορίας. Γενικά, η βυζαντινή κοινωνία ήταν πατριαρχική, με τους άνδρες να κατέχουν την επίσημη εξουσία και να θεωρούνται οι κεφαλές της οικογένειας και της κοινωνίας.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες ήταν εντελώς περιθωριοποιημένες. Νομικά, το βυζαντινό δίκαιο, βασισμένο στο ρωμαϊκό, παρείχε στις γυναίκες ορισμένες προστασίες και δικαιώματα, ειδικά όσον αφορά την περιουσία. Η προίκα, για παράδειγμα, ήταν σημαντική και η γυναίκα διατηρούσε την κυριότητά της, ενώ μπορούσε να τη διαχειρίζεται και να τη χρησιμοποιεί ακόμη και μετά τον γάμο. Επίσης, υπήρχαν διατάξεις για την προστασία τους από κακοποίηση και την εξασφάλιση της διατροφής τους σε περίπτωση διαζυγίου ή χηρείας.
Κοινωνικά, οι ρόλοι διέφεραν σημαντικά ανάλογα με την κοινωνική τάξη. Οι γυναίκες της ανώτερης αριστοκρατίας και οι αυτοκράτειρες (όπως η Θεοδώρα, η Ειρήνη η Αθηναία ή η Ζωή) μπορούσαν να ασκήσουν τεράστια πολιτική επιρροή, να συμμετέχουν σε συνωμοσίες, να διαχειρίζονται μεγάλες περιουσίες και να υποστηρίζουν τέχνες και γράμματα. Αντίθετα, οι γυναίκες των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων ασχολούνταν κυρίως με τις οικιακές εργασίες, την ανατροφή των παιδιών και συχνά εργάζονταν δίπλα στους άνδρες στα χωράφια, στα εργαστήρια ή στις αγορές για να συμπληρώσουν το οικογενειακό εισόδημα.
Η θρησκευτική ζωή προσέφερε επίσης μια σημαντική διέξοδο και έναν τρόπο για τις γυναίκες να αποκτήσουν κύρος και ανεξαρτησία. Τα μοναστήρια παρείχαν εκπαίδευση, πνευματική ολοκλήρωση και ένα περιβάλλον όπου οι γυναίκες μπορούσαν να γίνουν ηγουμένισσες, να διαχειρίζονται περιουσίες και να ασκούν πνευματική καθοδήγηση. Συνολικά, ενώ η βυζαντινή κοινωνία ήταν δομημένη γύρω από την ανδρική κυριαρχία, οι γυναίκες, ανάλογα με την τάξη και τις περιστάσεις, βρήκαν τρόπους να διαμορφώσουν τη ζωή τους και να επηρεάσουν το περιβάλλον τους.
