Το εμπόριο αποτελούσε έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της βυζαντινής οικονομίας και είχε τεράστια σημασία για την ευημερία και τη μακροζωία της αυτοκρατορίας. Η Κωνσταντινούπολη, χάρη στη στρατηγική της θέση στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης, μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, και μεταξύ της Μαύρης Θάλασσας και της Μεσογείου, αναδείχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα του κόσμου.
Μέσω της Κωνσταντινούπολης διεξαγόταν ένα τεράστιο δίκτυο εμπορικών οδών, συμπεριλαμβανομένου του Δρόμου του Μεταξιού, που συνέδεε την Κίνα με τη Δύση. Οι Βυζαντινοί έμποροι λειτουργούσαν ως διαμεσολαβητές, εισάγοντας πολύτιμα αγαθά από την Ανατολή, όπως μετάξι (το οποίο αργότερα παρήγαγαν και οι ίδιοι), μπαχαρικά, αρώματα, πολύτιμους λίθους και ελεφαντόδοντο, και εξάγοντας βυζαντινά προϊόντα, όπως κρασί, λάδι, κεραμικά, υφάσματα και βιοτεχνικά προϊόντα. Το εμπόριο δεν περιοριζόταν μόνο στα είδη πολυτελείας, αλλά περιλάμβανε και βασικά αγαθά όπως σιτηρά, τα οποία ήταν ζωτικής σημασίας για τη σίτιση του πληθυσμού της πρωτεύουσας.
Η οικονομική σημασία του εμπορίου ήταν πολλαπλή. Πρώτον, απέφερε τεράστια έσοδα στο αυτοκρατορικό ταμείο μέσω δασμών και φόρων, χρηματοδοτώντας τον στρατό, τη διοίκηση και τα μεγαλοπρεπή οικοδομήματα. Δεύτερον, συνέβαλε στην ανάπτυξη αστικών κέντρων και λιμανιών, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και προσελκύοντας πληθυσμό. Τρίτον, η σταθερότητα του βυζαντινού νομίσματος, του χρυσού υπέρπυρου (ή νομίσματος), το οποίο ήταν αποδεκτό σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο, διευκόλυνε τις εμπορικές συναλλαγές και ενίσχυε την εμπιστοσύνη των εμπόρων.
Το βυζαντινό κράτος διαδραμάτιζε ενεργό ρόλο στη ρύθμιση του εμπορίου, επιβάλλοντας μονοπώλια σε ορισμένα προϊόντα (όπως το μετάξι), ελέγχοντας τις τιμές και οργανώνοντας τις συντεχνίες των εμπόρων και των βιοτεχνών. Αυτός ο κρατικός έλεγχος αποσκοπούσε στην προστασία της εγχώριας παραγωγής, στην εξασφάλιση της τροφοδοσίας της πρωτεύουσας και στη μεγιστοποίηση των εσόδων. Ωστόσο, η αυξανόμενη επιρροή των ιταλικών ναυτικών δυνάμεων, όπως η Βενετία και η Γένοβα, οι οποίες απέσπασαν εμπορικά προνόμια από τους Βυζαντινούς, οδήγησε σταδιακά σε μείωση της βυζαντινής εμπορικής κυριαρχίας και συνέβαλε στην οικονομική παρακμή της αυτοκρατορίας κατά τους τελευταίους αιώνες της ύπαρξής της.
